Brainport Smart District in Helmond

De ‘slimste wijk ter wereld’ verrijst de komende jaren in Helmond. Op het kale terrein in Brandevoort worden de eerste contouren van die wijk zichtbaar. In samenwerking met de toekomstige bewoners (‘pioniers’) krijgen steeds meer projecten vorm. Duurzaam, groen, sociaal en digitaal zijn enkele ingrediënten die de hoge wijkambities op smaak moeten brengen. Brainport Smart District zet ook in op autoluw en ruim baan voor fietsers en wandelaars.

Tekst: Corne Verschuren

“Nog dit jaar wordt een begin gemaakt met de bouw van vijftig tot honderd woningen”, zegt Teun Meulepas, programmamanager mobiliteit van Brainport Smart District (BSD). “In totaal komen er 2100 permanente en 500 tijdelijke woningen. Binnen tien tot vijftien jaar heeft Helmond een duurzame en bijzondere voorbeeldwijk”, schat hij in. Op het terrein heeft het eerste bouwproject inmiddels het hoogste punt bereikt: CASA 1.0. De drie sociale huurwoningen zijn een ontwerp van TU/e-studenten.

Ontmoetingen Voordat de eerste huizen worden gebouwd, is er al goed nagedacht over de infrastructuur van de wijk. Meulepas licht toe: “Fietspaden worden belangrijker dan wegen. Uiteraard zijn er wel mogelijkheden voor hulpdiensten of mensen met een beperking. De wijk krijgt een groen en duurzaam karakter en de straten worden ingericht om elkaar te ontmoeten. En voor kinderen om er te spelen.”

“Fietspaden worden belangrijker dan wegen”

Teun Meulepas

Autoluw In de plannen van BSD speelt de fiets een belangrijke rol. “We zetten in op een autoluwe wijk. Auto’s worden geparkeerd aan de rand van de wijk. Zo is er geen CO2-uitstoot en herrie van auto’s in het gebied. Wijkbewoners maken gebruik van de fiets of gaan te voet. Aspecten als gezondheid, duurzaamheid en het sociale leven zijn belangrijk in deze wijk. Er moeten dus voldoende en goede fiets- en wandelpaden zijn.” Deeleconomie De aanleg van parkeerplaatsen trekt gelijk op met de bouw van de eerste woningen. “Bij de start willen we al verschillende deelauto’s voor de bewoners beschikbaar hebben. Het gebruik en bezit van de eigen auto proberen we te ontmoedigen. Rijden in deelauto’s en bijvoorbeeld deelbakfietsen in kinderrijke straten, gaan we juist stimuleren. Er ontstaat een echte deeleconomie in BSD, zonder het gevoel te hebben dat iets je inlevert.”

Toekomstige bewoners van BSD, zoals Bernadet en Hans Moerkerk, spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling en invulling van hun woonomgeving. Hans en Bernadet Moerkerk (66) uit Mierlo zijn pioniers van het eerste uur. Sinds november 2018 zijn ze bezig met ‘hun’ appartementencomplex in de slimme wijk in Helmond. Via het Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) ontwikkelen ze samen met buren in totaal veertien appartementen: van schets tot daadwerkelijke bouw vol met innovaties en gezamenlijke voorzieningen. En dat schept een band. “We wonen er nog niet, maar kennen al wel de hele buurt”, zegt Bernadet. “De kinderen zijn de deur uit. We worden een dagje ouder en zijn toe aan een andere manier van wonen. Meer tussen en met de buren. Mensen waar we eventueel op terug kunnen vallen. Dat komt de leefbaarheid ten goede.”

Bernadet en Hans Moerkerk

“We wonen er nog niet, maar kennen al wel de hele buurt”

Mooiste plekje Het bouwen met anderen maakt het ook extra spannend, vindt Hans. Bijvoorbeeld als het gaat om de gezamenlijke voorzieningen als de binnentuin of een ontmoetingsruimte. “Je moet het samen eens worden. Ook over logeermogelijkheden voor gasten en wie waar gaat wonen. Iedereen wil natuurlijk op het mooiste plekje wonen. Een projectleider en architect begeleiden ons daarbij.” Hergebruik materialen De nieuwe bewoners moeten ook rekening houden met de uitgangspunten van de wijk. Zo worden onder meer bouwmaterialen hergebruikt, moet energie zelf worden opgewekt en streeft men naar een laag watergebruik. “Brainport Smart District gaat er heel anders uitzien dan traditionele woonwijken”, zegt Hans. Met een arbeidsverleden bij een adviesbureau in waterbeleid bekijkt Hans voor het appartementencomplex hoe bezuinigd kan worden op het watergebruik.

“Nu spoelen we het toilet en draaien we de was met drinkwater. Dat is niet nodig. Door afvalwater te filteren en te hergebruiken kunnen we het watergebruik met de helft verminderen.” Vermoedelijk kan halverwege 2022 de bouw van het appartementencomplex beginnen. Nieuwe stap In de wijk staat straks geen auto maar een fiets voor de deur. Auto’s worden verbannen naar de rand van de wijk. Het gebruik van deelauto’s en -fietsen wordt gestimuleerd. Bernadet: “Ik ben sowieso niet dol op autorijden. We wonen straks dicht bij het station en hebben eigenlijk geen auto meer nodig. Er worden nog goede fietspaden aangelegd. We zetten onze twee honden in een speciale kar en fietsen dan zo een eind weg.”

Foto's: Plomp